X
تبلیغات
معلومات محیط زیستی هرات - افغانستان

معلومات محیط زیستی هرات - افغانستان
 
افغانستان به مدیریت آبخیز نیاز دارد

        افغانستان از نگاه نزولات الهی نقش کلی نه تنها برای آبیاری ساحات  زراعتی خویش دارد، بلکه در تزریق ذخایر منابع آبی و منابع طبیعی( جنگلات و علفچر ها) نقش کلی دارد و اما بنابر عدم مدیریت سالم منابع آبی در این کشور کم آبی همه ساله یک مشکل سراسری بوده که این پروسه در کاریز ها، اولنگ ها، چشمه ها و خشکیدن ساحات  علفچر ها منجر به تضعیف روند انکشافی زراعت، مالداری و مسکن گزینی مردم دهات در نقاط مختلفۀ کشور (عمدتاً در مناطق خشك و نيمه خشك، ایكو سيستم هاي ناپايداری دارند)، گردیده و و بر عکس میلیون ها افغانی همه ساله از عدم مدیریت آبخیز ما در حوادث سیلاب ها با تلفات جانی و مالی از دست می دهیم، این عدم مدیریت سالم تا جای می رسد که مردم  دهاتی را مجبور به مهاجرت به سمت های دیگر  نموده که باز گذشت شان به زندگی عادی کاری است زمانگیر و هزینه بار؛ برای ایجاد مدیریت سالم و درست در کنترول آب، خاک،  توسعۀنباتات،  رشد مالداری  و ترقی اجتماعی باید به مراتب آتی توجه صورت گیرد.

      آبخيز و حوزه آبخيزwatershed Area  

        حوزه آبخيز: عرصه اي است كه آب روان  ناشي از بارش برروي آن توسط آبرو ها جمع آوري و به يك خروجي نظير رودخانه، آب خندق ها، اولنگ ها،  دلدلزار ها، درياچه و دريا هدايت مي شود.

يك آبخيز سرزميني يكپارچه و پويا است كه شكل آن براساس وحدت نظام هايدرولوژيك شكل گرفته و پويايي آن ناشي از تعامل عوامل ایكولوژيك، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است.

    مفهوم عيني يك آبخيز عبارتست از مناطق پرشيب وكوهستاني كه اراضي آن عمدتاً علفچرها ، جنگلات و زراعتي بوده و ساكنين آن اكثراً  دهاتیان كم عاید و زارعين خورده ميباشند  .آبخيز كه اساساً يك واحد هايـدرولوژيكي است، امروز به عنوان يك واحد فيزيكي ، بيالوژيكي ،  اقتصـادي و اجتماعي بـراي پلان گذاری و مديريت عموم منابع موجود در طبيعت پذيرفته شده است.

مدیریت آبخیز :watershed management   

دست آورد تنظيم و اجراي اقداماتي به منظور اداره منابع يك آبخيز براي فراهم آوردن محصولات و خدمات بدون آسيب رساندن به منابع خاك و آب است و یا به عبارۀ دیگر:  هنر مديريت صحيح منابع آب و خاك يك حوزه به منظور بهره بر داری پایدار ميباشد و درآن از ابزارهاي مختلفي همچون حفاظت آب و خاك بر روي دامنه ها ، حفاظت آبراه ها ، انجینیری دریا ها ، مهار کردن سيل ویا پراکنده ساختن مسیر های سیلبر به سمت های هدفمند استفاده ميكند؛ مدیر آبخیز هماهنگ كننده فعاليتهاي مختلفي است كه در بخش هاي مختلف جنگل ، علفچر ، آبزيان ، راه سازي ، زراعتی ، مالداری و آبادی و انکشاف مناطق شهري و دهاتی در حوزه آبی انجام ميشود. دراين زمينه پالیسی دولت به خصوص وزارت انرژی با همكاري ارگان های اجرائي مختلف تدوين و سپس از طريق بخش مدیریت آبخیز ، هماهنگي لازم بين فعاليتاي گوناگون زيربخش هاي مؤثر در حوزه متذکره ايجاد شود؛ مدیریت آبخیز محصول شناخت، پلان گذاری و پالیسی سازی با مجموعۀ اقدامات در ارتباط با حفظ و احياء منابع پايه و بهره برداري معقول از منابع طبيعي دريك حوضه ( کاسۀ آبی کلان) آبخيز، بدون اثرات زيان بار در محيط طبيعي است.

- اقدامات حفاظت خاك در مدیریت آبخیز:

     به مجموعه اي از فعاليتهاي پلان شده ، مديريتي و عمليات مسلکی در يك حوزۀ آبخيز اطلاق مي گردد كه ضمن حفاظت از منابع آب و خاك ، باعث افزايش كميت و كيفيت توليد در واحد سطح مي گردد كه خود گامي در جهت دستيابي به انکشاف پايدار مي باشد. از مهمترين اقدامات مدیریت آبخیز اقدامات بيالوژيکی، بيامخانيکی و یا مخانيکی مي باشند؛ مانند: احداث چپری، دیوار ساحلی، گابیونی، سنگ و مواد ساختمانی مانندسمنت کاری وبند خاکی، تراس بندی، اصلاح شخم و کشت نواری، بذر پاشی و  نهال شانی و غیره که برای این کار باید پروگرام های تعلیمی و آموزشی، برنامۀ خدمات رفاهی ( کوپراتیف ها ، مشارکت های مردمی و تعاون و همکاری)، ایجاد میکانیزه کشت للمی ( به خصوص زیرۀ سفید)، تنوع کشت ها در تپه ها و به صورت کل ایجاد مدیریت سالم آبخیز و حفظ ایکوسیستم با رعایت اصل بهره برداری از علفچر و نباتات طبی.

      در ایجاد پروژه های آبخیز باید کارشناسان هر بخش ارزیابی های خویش را قبل از آغاز کار پروژه داشته باشند، مانندمطالعات فیزیوگرافی و جیوگرافی، اگرانومی نباتی، هایدرولوژی، ایکونومی ( اقتصادی) و سایر عناصر ایکو سیستم.

     در نتیجۀ ایجاد مدیریت سالم در آخیز ها می توان به انکشاف پایدار منابع طبیعی، حفظ محیط زیست، کاهش خطر سیلاب ها و لغزش زمین، تقویۀ اقتصاد ملی به خصوص عایدات مردم دهاتی و مالداران، ایجاد تفریحگاه ها، کاریابی، توسعۀ ساحات عفلچرها و نباتات طبی، جلو گیری از انقراض انواع زیست بوم ها به خصوص آبزیان، جلو گیری از مهاجرت به طرف شهر ها و تراکم نفوس شهری، جلو گیری از تخریب تاسیسات عامه و مسکونی ، کاهش تلفات مالی و جانی برای دهقانان و مالداران، کاهشامراض حیوانی، نباتی و انسانی، کاهش خطر در اثر طوفان ها، ایجاد زمینۀ گردش برای سیاحین و توریست ها از مناظر طبیعی کشور، ذخیره نمودن آب های زیر زمینی و بالاخره استفادۀ معقول و با ثبات از مزایائی طبیعت است که رمز و راز موفقيت آن ، حفظ محيططبيعي وحراست از منابع خاك و آب است تا اين نتايج مثبت براي نسلهاي آينده نيز ميسر و امكانپذير باشد.

انجینیر وکیل احمد بارک

کارشناس محیط زیست مقام ولایت هرات

[ ] [ 20 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]
تقویه اقتصاد محیط زیستی

   در عملکرد اقتصاد محیط زیستی  برای حفظ محیط زیست و مقابله با آلودگی ها  یکی از روش ها استفاده از مکانیزم قیمت هاست. در این مکانیزم سعی می شود قیمت ها را وا داریم تا حقایق ایکولوژیکی را نشان دهند. نظام اقتصادی موجود بر پایه قیمت هایی شکل گرفته است که به مصرف کننده آدرس های غلط می دهد. قیمت های نادرست بازار های فعلی کالا و خدمات، ارزش خدمات ایکولوژیکی و هزینه های خارجی تولید و مصرف را نشان نمی دهد. این امر باعث تخریب تنوع زیستی،آلودگی و در نهایت فروپاشی می شود.

     وقتی قیمت های بازاری ارزش یک درخت جنگل خنجک یا ارچه را فقط بر مبنای چوب آن  محاسبه می کنند شکی نیست که قطع درختان خنجک یا ارچه بر حفظ آنها  پیشی می گیرد؛ نهادی نمی تواند آن را متوقف کند. به شعارها و گزارش های حفاظت اتکا کرد . به قول یک ضرب المثل"چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است".در این سیستم قیمت گذاری فعلی ارز ش های ایکولوژیکی درخت خنجک یعنی کنترول فرسایش خاک، تنظیم شرایط اقلیمی، تولید اکسیجن، جذب  کاربن دای اکساید و دهها خدمت دیگر ایکولوژیکی درخت که بر خوانندگان معلوم است، اصلاً به حساب نمی آید. نتیجه این قیمت گذاری غلط چیزی جز تخریب بیش از پیش جنگل ها نیست که توقفی هم برای آن وجود ندارد. اما عملکرد اقتصاد زیست محیطی سعی دارد با تصحیح قیمت ها متوقفه را بکشد. به عنوان مثال ارزش سالانه هر هکتار جنگل پستۀ خندان و یا بلوط کنر به میلیون ها افغانی می رسد. این عدد سالانه است یعنی هر سال این ارزش تکرار می شود و پرورش یک درخت پسته آبی به بیش از پنجاه هزار افغانی در طول زندگی اش       است.  به عبارت دیگرکسی که یک پستۀ آبی را قطع می کند باید بتواند معادل ارزش آن ارزش جایگزین ایجاد نماید که نظام اقتصادی موجود این ارزش فراوان را نادیده می گیرد و نتیجه آن افزایش خسارات سیل و ... در کشور است که در حقیقت ارزش محیط زیستی آن به مراتب بالاتر از ارزش پرورش آن می باشد، نادیده گرفته شده است.

     به مثالی دیگر برای بیان ضعف نظام اقتصادی موجود جهت پایداری اشاره می کنم. از اعلام رخصتی های روز  های پنج شنبه در کابل باید تذکر داد که در این شهر دو روز رخصتی میلیون ها افغانی ضرر ملی متوجه جامعه می نماید زیرا این رخصتی ناشی از  آلودگی هوائی شهر کابل است. به عباره دیگر هر شهر وند کابل با تنفس هوائی آلوده  به امراض تنفسی ، چشم و قلب و بد تر از آن انواع سرطان ها مواجه می شوند که ناشی از کم جلوه دادن به ارزش های اقتصادی  محیط زیستی و صحت بشری می باشد و اما شهر هرات علاوه از مسلخ فعلی، یکی از مشکلات امروزی و خطر ناک در آینده شهر سازی و زیست جامعه  که لمس می کند؛ موجودیت چاه های جذبی  و کانال های شهری است که در نهایت آب های جاری و زیر زمینی هرات را  ملوث نموده  و این خود یک ضربۀ اقتصادی و صحت محیطی برای باشنده گان این شهر پر نفوس کشور ماست.

  یکی از روش های دیگر بالا بردن ارزش اقتصادی محیط زیستی  تفکیک زباله ها است و با تفیکیک و استفاده مجدد از انواع زباله ها به روش های متنوع محیط زیستی  سالانه میلیون ها افغانی به عاید ملی کشور مفاد وارد می کنیم که متاسفانه انداختن زباله ها ( طلا کثیف) در پشت کوه ملا یاسین  نه تنها مفید نیست، بلکه ضرر ایکولوژی را نیر به مناطق ماحول به بار می آورد.

   کاهش در استفاده از تیل های بی کیفیت وارداتی ضربات محکمی بر پیکر سلامت افراد و محیط محول ما از  یک جانب وارد می کند و از جانب دیگر در اسهتلاک وسایل نقلیه و خروج اسعار از کشور ضرر دیگری برپیکرۀ اقتصادی ما وارد می کند.

بناً ما نیاز به احیا و  انکشاف پایدار ساحات سبز در شهر  و بیرون از شهر ها داریم.  ایجاد سیستم های متحول تسخین و تغیر در روش استفاده از وسایط نقلیه شهری و اطرافی، احداث حوض های فلتر  و دستگاه های باز یافت زباله ها، کنترول بر تولید و تورید مواد خوراکه، تیل ها و غیره یک ضرورت مبرم بر اقتصاد محیط زیستی جامعۀ ماست که تحقق آن با رهبری  خردمندانه و اجرائی پلان های انکشافی با امکانات بودجوی موثر و خلاقت کاری امکان پذیرست.  

انجینیر وکیل احمد بارک

کارشناس محیط زیست مقام ولایت هرات

[ ] [ 19 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

تغییرات اقلیمی و حوادث طبیعی

یکی از موضوعات بحث برانگیز در عرصه محیط زیست همانا تغییر اقلیمی در جهان می باشد که این تغییر اقلیمی باعث حوادث طبیعی نیز می گردد. به عنوان مثال به این خبر توجه فرمائید:

مسوولان محلی هرات در غرب افغانستان می گویند که طوفان شدید باد ۱ کشته و ۱۹ زخمی در این ولایت بر جا گذاشته است.
محمد نعیم عالمی رییس شفاخانه ولایتی هرات به خبرگزاری جمهور گفت: " طوفان شدید در شهر هرات منجر به فرو ریختن درخت ها و داربست های بنرهای تبلیغاتی نامزدان انتخابات شده که در نتیجه آن، یک تن کشته شد و ۱۹ تن دیگر زخمی شده اند".
آقای عالمی افزود: یک طفل ۱۲ ساله در محله باباجی شهر هرات بر اثر اصابت یک داربست به سرش کشته شده است.
برخی از شاهدان عینی نیز به خبرگزاری جمهور گفته اند که شدت این طوفان به حدی بود که یک تعداد درختان را از ریشه کشیده است.
هرات از ولایت های است که بادهای موسومی شدیدی دارد.
اما طوفان امروز، در چند سال گذشته در چنین فصلی سابقه نداشته است.
با این حال؛ رییس شفاخانه ولایتی هرات وضعیت زخمیان طوفان امروز را خوب توصیف کرد.

[ ] [ 17 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]
این خلقت خداوند(ج) است:

و این هم ساخت دست بشر می باشد:

حالا شما در سرسبزی وطن خویش چی سهم می گیرید؟!

[ ] [ 20 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

 برای سوخت بدیل برای موتر های شهری چی باید کرد؟

    برای حفاظت محیط زیست شهری لازم است تا  در قدم نخست وضع ترانسپورت شهری را دریابیم که در افغانستان آیا سیستم پلانیزه شده برای ترانسپورت با توسعۀ روز افزون امور شهری در نظر گرفته شده؟ آیا خط السیر ها مشخص شده است؟ آیا  نوع وسایل گردش شهری مشخص است؟ آیا استهلاک و موعد استهلاک در موتر های شهری تطبیق می گردد؟ آیا تعزیرات به صورت واقعی بالای همه کس تطبیق می گردد؟ نورم و استندرد های  ترانسپورت شهری  در نوع سوخت، ایستگاه ها و پتانسیل  مسافر در نظر گرفته شده و رشد نفوس  همه ساله بر اساس کدام شاخص ها در تراسپورت شهری  سنجش و تطبیق می گردد وآیا...

   برای این همه پرسان ها چی پاسخ های می توان از منابع معتبربدست خواهید آورد؟ به عقیدۀ بنده جز کاغذ پرانی  و ضیاع وقت چیزی دیگری در پالیسی ترانسپورت  به خصوص ترانسپورت شهری یافت کرده نمی توانید تا مسیر حرکت موتر ها را با رعایت یک محیط زیست سالم، تشدید تقویت اقتصاد محیط زیستی  و در نهایت خود کفائی کشور را با اجراات مبتکرانۀ وزارت خانه ها و ادارات مربوطۀ دولتی چی پالیسی ساز و چی اجرائیوی برای تنفیذ قانون بدست آورد.

     یکی از راهکار ها در تطبیق برنامه های ترانسپورت شهری، موتر های برقی در کابل بود که پلان آن در شهر های چون هرات، مزار شریف، جلال آباد، قندهار و... باید توسعه داده می شد که مأسفانه در شهر کابل این رسم  نابود شد؛ در جنب موتر های ملی بس امروز در اکثر شهر ها، موتر های خورد ( تیزرفتار) به اشکال تکسی، شخصی و دو مقصده در همه سرک ها و جاده ها بدون سنجش های نوع استهلاک، عرض جاده ها و سایر شاخص های محیط زیستی سیر و حرکت طوفانی دارند که نهایت به آلودگی هوا شهر های بزرگ تاثیر منفی دارد.

      نمی دانیم که پالیسی رخصتی های پنجشنبه شهر کابل به سایر شهر های افغانستان حرکت می کند و یا کابل در آینده هم از این رخصتی ها خلاص می شود؟ بهر صورت مردم انتظار کاهش آلودگی هوای شهری دارند و ایشان به رهنمائی های مدبرانۀ دولتمردان نیاز دارند تا همه با هم در آبادی و حفظ محیط زیست این سر زمین تلاش کنیم.

    یکی راهکار های مردمی در افغانستان ، ایجاد سیستم گازی ساختن موتر های خورد می باشد که این سیستم امروز در شهر های بزرگ کشور ما در حال توسعه است و به همین منوال راه برای پمپ استیشن های گازی در شهر های بزرگ باز شده تا باشد از سرب هوا ( استفادۀ تیل های بی کیفیت وارداتی به خصوص پطرول)، امراض سرطانی شش ها و سکته های قلبی، سوزش چشم، زايمان‌هاي زودرس،  سایرتهدید سلامت بشری، نباتی و جانوران، كاهش كيفيت آب و خاك،  تضعیف دررشد و نمو و يا توقف موجودات زنده، افزايش حساسيت در برابر آفات و  امراض، آلودگی صوتی و خروج اسعار (از مدرک خرید تیل های بی کیفیت)، جلوگیری به عمل آید؛ زیرا  آلودگي هوا از جنبه‌هاي مختلف آثار قابل ملاحظه‌اي در محيط زيست به جا مي‌گذارد. انسان مي‌تواند بدون آب و غذا چند روزي به حيات خود ادامه دهد اما بدون هوا نمي‌تواند بيشتر از چند دقيقه زندگي كند. كيفيت مناسب هوا براي سلامت انسان ضروري است.

      در افغانستان امروز از گاز نفتي مايع (LPG) عمدتاً شامل پروپان، پروپيلن، بوتان و بوتيلن در تركيبات مختلف است، استفاده می کنند.  این گاز به حیث بدیل در انواع موتر های خورد مورد استفاده قرار گرفته و در قسمت نصب وسایل آن کمپنی های سکتور خصوصی اقدام نموده اند. مشتریان این نوع سیستم گازی به این عقیده اند که از استهلاک بیش از حد موتر های  شان که قبلاً به تیل های بی کیفیت وارداتی گردش داشت، می کاهد و در تقویۀ اقتصاد شان کمک می کند، در هر فرصت زمانی می توانند سیستم تیل را به گاز تبدیل نمایند و از هر پمپ استیشن گاز مایع را بدست آورده می توانند.

   این کارکرد های افراد تا کنون در بخش استندرد سازی سیستم تبدیل نوع سوخت و تاسیسات فروش و پمپ استیشن های گازی از طرف وزارت تجارت کدام معیاری نشده است که بتواند از وقوع خطرات یا ریسک مابعد از ناحیۀ حریق و آتش نشانی ( اطفائیه) موثر واقع گردد؛ معیار های چون:  درجات فشار، کلاس، حرارت، مقدار ذخیره، نحوۀ اتصالات، ضخامت جدار مخزن، سیستم فلتر، نورم گاز LPG، نوع رگولاتور، سیستم مخلوط تیل و گاز و در کل مدیریت سوخت یک مقصده و یا دو مقصده لازمی است تا رهنمائی های برای دست اندر کاران آن آماده نمود؛ البته سکتور خصوصی معیار های فنی و یا غیر فنی را از کشور های دیگر با خود آورده اند که نمی توان آن را تضمینی برای بقای سوخت بدیل دانست.

    پس لازم است تا ادارۀ ملی حفاظت محیط زیست افغانستان با سایر شرکای کاری اش در معیار سازی  سوخت بدیل برای ترانسپورت شهری اقداماتی داشته باشند  و با این عملکرد خویش درآلودگی رو به توسعۀ هوا شهر ها به خصوص شهر های بزرگ حد اقل کاهش نسبی داشته باشند.

نویسنده: انجینیر وکیل احمد بارک

کارشناس محیط زیست مقام ولایت هرات

[ ] [ 20 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Mihan Skin :.

درباره وبلاگ

این ویبلاگ از انجنیر وکیل احمد بارک معلومات پیرامون محیط زیست در هرات و سایر ولایات افغانستان میباشد (شماره تماس: 0799346312)
امکانات وب