معلومات محیط زیستی هرات - افغانستان
 

آلودگی محیط زیستی و مدیریت جدید ترانسپورت شهری کابل

     یکی از چالش های محیط زیستی پایتخت افغانستان ( شهر سابق زیبا کابل) امروز  از نگاه محیط زیست خویش  به مشکلات زیادی مواجه گردیده است؛ عدم توجه به مسکن گزینی مردم، کاریابی به اساس فاصلۀ محل کار و زیست، تخریبات ساحات سبز، سرک ها و کانال های فاضلاب های سنتی و سابقه که برای چند صد هزار نفر ساکن در در دهۀ 40 احداث گردیده بود و ده ها مشکل کسبه ها و ترانسپورت شهری می باشد که سبب آلودگی های هوا، آب و خاک کابل شده است.

       در این چند سال اخیر مردم در شهر کابل احساس تودۀ عظیم و ضخیم ابر دود و غبار بر بالای شهر می کنند و گویا که در یک دالان پر دود داخل شده باشید؛ یکی از مهمترین ابزاری که آلودگی فضای شهر کابل را بی نهایت یاد نموده، موجودیت بیش از 600 هزار موتری است که در شهر گشت و گذار می کنند؛ از جمله موتر های کلان مامورین است که بسیاری به شدت کهنه و فرسوده اند که از بازار آزاد  به اجاره گرفته می شود، وقتی صبح و عصر در داخل شهرمردم به رفت و آمد می پردازند، به دنبال هریک از  موتر های استهلاک شدۀ مسافربری و ... ، داش های دود در حرکت است که بیش از 60 فیصد موتر های محرک کابل را  تشکیل می دهند.

        به گفتۀ شهروندان کابل: شهرکابل ضرورت به توجه خاص برای محیط زیست دارد که اگر زیر نظر گرفته نشود، به تغییر این محیط نمی توان از آلودگی و هوای کثیف کنونی رهایی یافت. کابل تا هنوز کمربند سبز ندارد و تمام ساحات سبز در این چند سال به وسیلۀ زورمندان غصب شده و در آن ها بلند منزل ساخته شده است. علاوتاً کابل دارای یک انچ آب روان هم نیست و این باعث می گردد که از یکطرف درختان کنار جوها بخشکند و از سوی دیگر در داخل جوچه ها به عوض آب روان یا همان حق آبه ها، خاکروبه و پلاستیک جمع شده، نمای زشتی به شهر ببخشد و این زشتی سبب  ازدیاد آلودگی ها جمع کثرت و تراکم موتر های فرسوده شهر کابل  به عوض کمر بند های سبز می شود؛ البته ادارۀ محیط زیست افغانستان تا حال بر علاوه کمبود ساحات سبز به فعال ساختن دستگاه های تصفیۀ گازات مضره هم اقدام نکرده است.

      در آلودگی محیط زیست کابل سرو صدا های ناهنجار نیز اثر بسیار بدی بر روان مردم می گذارد ، مخصوصاً موتر های لاری که هر شب و صبح بر جاده های عمومی حرکت می کنند با نواختن هارن های به شدت بلند برای اطفال و کهنسالان و مریضان نه تنها مزاحمت ایجاد می کنند که بر تشویش های عصبی آنها می افزایند و این بدترین برخورد های است که از سوی برخی از دریوران تخلف ترافیکی و محیط زیستی می گردد. البته تجارت موتر در یک دهه گذشته به شغل پر عایدی برای تاجرانی تبدیل شده که موترهای کهنه و استهلاک شده را از کشورهای اروپایی و امارات متحده عربی به افغانستان وارد می کنند.

     عدم مدیریت در ترانسپورت شهری کابل باعث شده که ملی بس هرچه زودتر فرسوده شود و این فرسودگی به مدیریت ملی بس و به قیمت جان هزاران شهر نشین پایتخت کشور که مصاب به امراض شش، قلب و سرطان ها از جمله سرطان خون تمام میشود. در حال حاضر  400 عراده موتر ملی بس در شهر کابل فعالیت می کند و این تعداد برای نفوس 5 میلیونی این شهر کافی نیست؛ بر عکس صد ها موتر سراچه های خورد و غیر معیاری  و غیر اصول ترافیکی  و حتا زمینه ساز نا امنی و جنایت، در هر گوشه و کنار به پول اندوزی، آلودگی محیط زیست با تیل بی کیفیت و انجین های کهنه و فرسوده، این سرک های شهر کابل را پر  کرده و دیگر مجالی برای رسیدن به موقع به مقصد و سلامت بدن مردم میسر نیست.

شهر کابل فاقد پلان ترانسپورت است ولی مسوولین کابل به خصوص وزارت ترانسپورت با عالی ترین موتر های ضد مرمی و کولر دار  با شدت از پیش روی این سراچه ها می گذرند  و در حقیقت مسابقۀ موتر دوانی را به این سراچه ها می آموزانند. کابلی که نیاز به ترانسپورت عمومی و سیستم موتر های عمومی، راه رو های بایسکل رانی و خطوط موتر های برقی و ...  غرض کاهش آلودگی محیط زیستی، دارد.

    در اینجا سوال خلق می شود: آیا  حکومت جدید می تواند رخصتی 5شنبه های شهر کابل را تمام کند؟، آیا موتر های عامه و ملی کمک کشور های دوست مانند هند را مراقبت مینمایند؟، آیا برای این شهر با موتر های کلان عمومی پلان کاهش آلودگی و بیرون کردن سراچه ها و فلانکوچ های استهلاک شده را از سرک های  پایتخت کشور عملی می نمایند و زمینه کار و تطبیق مقررات ترافیک را عملی می نمایند؟، فرهنگ استفاده از موتر های عمومی  و بایسکل در کابل قابل تطبیق است؟ و بالاخره مدیریت جدید ترانسپورت در کابل می تواند با کاهش آلودگی های روز افزون این شهر مقابله نماید؟؛ پاسخ های این سوالات را در برنامه های کاری وزیر جدید ترانسپورت،  وزیران و رئیس های عمومی جدید ذیدخل که در ولسی جرگه حاضر می شوند، در خواهیم یافت؛ ولی عملی کردن آن فرصت زمانی  و تدابیر دلسوزانۀ وطن دوستان این سر زمین را می طلبد.

انجینیر وکیل احمد بارک

کارشناس محیط زیست

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpf1/t1.0-9/10406664_825525127457557_7760700799918549134_n.jpg

[ ] [ 8 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

نیاز به استفاده از انرژی بادی در کشور

 طوریکه دیده می شود ، امروز انرژی اتومی یک انرژی مضر به شمار می رود و کشور های جهان به خاطر حفظ محیط زیست و کاهش انرژی های سوختی  از انرژی های های تجدید پذیر استفاده می نمایند.
 شما در اینجا از فعالیت تازۀ کشور هند خبر می شوید: ((شرکت انرژی هند( پی دبلیو سی) دیروز از احتمال کند شدن روند اجرائیوی پروژه های هسته ای در این کشور خبر داده و احتمال میرود حکومت جدید به جای تاکید بر ساخت بیست نیروگاه بزرگ اتومی که قرار بود تا سال 2020 تکمیل شود به انرژی بادی و آفتابی ترجیح دهد.
سامبیتوش موهاپاترا مدیر اجرائیوی مصرف انرژی این شرکت گفت: پروژه های هسته ای حد اقل در برنامه دو سال آینده  حکومت ناریندرا مودی ، صدراعظم جدید هند نیستند. بیش از  هر چیز تمرکز بر افزایش تولید ذغال سنگ و سپس قیمت گذاری  و شفاف سازی  از برنامه های شرکت های توزیع خواهد بود.
وی افزود : صدراعظم جدید هند که به عنوان وزیر اعلی سابق ایالت گجرات تجربه موفقی در باره بهره گیری از انرژی باد و خورشید داشته، این مدل را به انرژی هسته ای ترجیح می دهد.
منموهن سینگ، صدراعظم  پیشین هند راه اندازی یک نیروگاه 20 گیگاواتی را تا سال 2020 و راه اندازی نیروگاه 63 گیگاواتی دیگر را تا سال 2032 در برنامه خود قرار داده بود.
این درحالیست که حزب اقتصاد محور بهاراتیا جاناتا ( بی جی پی) که اکنون برنده انتخابات شده و حکومت هند را تشکیل داده ، استفاده حد اکثری از پتانسیل نفت ،گاز، انرژی آبی ، بادی ، ذغال سنگ و منابع هسته ای را در وعده های انتخاباتی خود گنجانده بود.
این حزب در عین توجه به بهره وری و تامین امنیت انرژی، حفاظت از محیط زیست را نیز مورد توجه قرار داده است.
بی جی پی وعده انکشاف و تقویت بخش انرژی آفتابی را درسیاست جامع انرژی ملی هند داده است.))
     آنچه ضرور است هرات بعد از پنچشیر دومین شهر افغانستان است که تحقیقات روی برق بادی در آن کار می شود و اگر به گذشته هرات نگاه کنید ولسوالی زنده جان ولایت هرات از دورۀ ساسانیان به آسیاب های بادی دسترسی داشته اند که در صفحات قبلی این ویبلاگ موضوع باد ها در زندگی بشر یافت کرده می توانید.

انجینیر وکیل احمد بارک
 کارشناس محیط زیست هرات

[ ] [ 9 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

مبارزه با صحرا گرائی جز برنامه های دولت است

       صحرا گرائی عبارت از تخریبات زمین درساحات خشک، نیمه خشک و قسماً مرطوب که ازاثر عوامل مختلف به شمول تغییرات اقلیمی و مداخله انسان ناشی میشود، به نام صحراگرایی یاد می گردد و به عبارۀ دیگرصحراگرایی پدیده ایست که از فعالیت های انسانی منشأگرفته و بالاخره از طریق تغییرات ناگوار اقلیمی تقویت می یابد.

     صحراگرایی ایکوسیستم طبیعی را تهدید نموده، تخریبات زمین را باعث گردیده، رفاه و معیشیت انسان را متضررمی سازد.

عناصر توسعه صحرا:           

 1 - فکتور های انسانی :

 - ارقام و احصائیه های انسانی 

 - اقتصادی

- اجتماعی

- سیاسی

- ساینس وتکنالوژی

2 فکتور های اقلیمی:

-       تغییر اقلیم

        - خشکی

صنف بندی صحرا گرائی:

 صحرا گرائی جزئی:

(1) تخریب جزئی و یا کمتر خاک و فرش نباتی و یا صحرا گرائی متوسط

-        26-50 فیصد جامعه نباتی متشکل از انواع کلیمکس Climax به اوج رسیده می باشد؛

 -  25-75 فیصد قشر فوقانی خاک ضایع گردیده است؛

-  نمکیات زمین 10-50 فیصد حاصلات زراعتی را کاهشداده است.

صحرا گرائی شدید:

-  10-25 فیصد جامعه نباتی متشکل از انواع کلیمکس می باشد؛

-  فرسایش قسمت اعظم و یا تمام قشر فوقانی خاک را ربوده است؛ 

-  نمکیات زمین بیشتر از 50 فیصد حاصل را تقلیل بخشیده است.

صحرا گرائی بسیار شدید:

- کمتر از 10 فیصد جامعه نباتی متشکل از انواع کلیمکس می باشد؛

-  زمین دارای ریگ زیاد و جرها می باشد؛

-  نمک بالای خاکهای زراعتی انکشاف می نماید.

         صحرا گرائی بسیار شدید آنست که زمین خیلی زیاد تخریب شده، امکان بهبود آن ذریعه انسان و یا حیوان غیر ممکن می باشد و یا اینکه از لحاظ اقتصادی غیر قابل برگشت می باشد.

اسباب عمده صحراگرایی:

عدم استفاده پایدار از منابع طبیعی؛

فکتور های اجتماعی، اقتصادی وسیاسی؛

      سیاستی که استفاده ازمنابع را غیر پایدار سازد، فقدان زیربناهای اجتماعی تعویض مالداری در علفچرها به زرع نباتات؛

      پالیسی حق مالکیت بر زمین که مستفذین را به بهره برداری مفرط تشویق نماید.

علایم تخریب ایکوسیستم:

1 تخریب فرش نباتی؛

2- شاخص های هایدرولوژیکی؛

3شاخص تخریب خاک؛

- شاخص تغییرات مارفولوژیکی؛

علایم تخریب ایکوسیستم در افغانستان:

نسبت استفاده مزید ازمنابع طبیعی، تخریبات زیربه مشاهده میرسد

سطح آب به اندازه 15-5 فیصد پائین افتاده است

%30 ساحه کشورتحت فرسایش خاک قرار دارد

%3 ساحه کشور تحت تهدید نمکی شدن قرار دارد

محدودیت نفوذ آب (ازدیاد خطرسیلاب)

مملو شدن مسامات خاک ذریعه هوا (محدودیت نمو)

حرکت ذرات خاک (آلوده گی هوا)

تزئید تبخیر فزیکی (ایجاد چاکهای زمین)

افغانستان یک کشور محاط به خشکه است

مساحت آن 65 ملیون هکتار میباشد

 از جمله تمام ساحه صرف 12٪ آن قابل زراعت

 اراضی زراعتی 7.8 ملیون هکتار

ساحه قابل آبیاری 3.3 ملیون هکتار

ساحات للمی 4.5 ملیون هکتار

 علفچرها 30 ملیون هکتار

جنگلهای طبیعی 1.8 ملیون هکتار.

 

ایکوسیستم طبیعی در سالهای اخیر بوقوع پیوست

در اثنای این سالها جنگلها و بته زارها بدون در نظرداشت ارزش های اقتصادی،  محیطی و ایکولوژیکی در معرض قطع قرار گرفت؛

تغیرات هایدرولوژیکی؛

کاهش رطوبت خاک در نتیجه تخریب فرش نباتی؛

استفاده نامناسب از ذخایر آبی؛

نمکی شدن خاک در ساحات آبی.

از اثر تقلیل رطوبت خاک، پرابلم های ذیل ظهور می نماید:

u     نمکیات زمین از طرف پایین به طرف بالا صعود می نماید

u     تبخیر فزیکی آب تشدید گردیده ، مسامات خاک فاقد رطوبت میشوند

u     مسامات خاک مملو از هوا گردیده ، نموی نبات محدود میشود

u    نفوذ آب در داخل زمین محدود گردیده ، جریان رو زمینی آب شدت می یابد

u    فرسایش خاک ذریعه آب و باد آغاز میابد

عوامل:

عوامل اقلیمی (خشکی دوامدار):

u         عواقب

u     محو فرش های درختی در یک ساحه وسیع

u    پایین افتیدن آب های زیر زمینی

u     تشدید حرکت ریگ های روان

u     بیجا شدن ذرات کوچک خاک و یکجا شدن آن به هوای اتموسفیر

u     تبخیر سریع رطوبت ، خشک شدن زمین ، به میان آمدن درز و چاکها در زمین

2       . مداخله انسانی:

u     قطع بته ها (محو فرش بته یی)

u     چرای مفرط (محو گراسها)

u     قطع جنگل ها ( محو فرش درختی)

u     فرسایش خاک

مجادله:

ایجاد یک سیستم دایمی ارزیابی به منظور:

u     تغیرات فزیکی و کیمیاوی خاک

u     فرش نباتی و تغیرات

u     تغیرات در رطوبت آب و هوا

u     درجه فرسایش خاک

u     تغیرات اقلیمی

اتخاذ تدابیر :                                    

u    اتخاذ تدابیر علیه حرکت ذرات خاک

u    اتخاذ تدابیر علیه لغزش زمین و فرسایش خاک

u    استفاده از نباتات مقاوم

u    تناوب چرا

u    استفاده معقول از ذخایر آبی

u    منبع قطع و انهدام فرش های نباتی

ایجاد فرهنگ جلوگیری از صحرا گرائی:

u    تغییر وضع حکومت و مردم به اساس انگیزه های مناسب یعنی:

u    بهبود فعالیت های زراعتی و علفچر داری، بهبود روش های حفاظتی

u     (نبات، خاک و آب)

u    استفاده از روش های همه جانبه برای تنظیم و اداره آب و زمین

u    حفاظت و توسعه فرش های نباتی

u    تطبیق روش اجتماعی به منظور تخفیف و جلوگیری از توسعه صحرا

u    صحرا گرائی گاهی بطی و زمانی طور سریع صورت می گیرد.

u     با ههه حال هنوز توجه جدی به آن مبذول نشده است.

u    کنفرانس ملل متحد بالا موضوع صحرا گرائی در سال 1977 در کینیا دایر گردید.

u     در سال 1978 یک پلان عملیاتی برای مبارزه با صحرا گرائی طرح و تصویب گردید.

u    در موارد دیگر مبارزه با صحرا گرائی دارای مفاد زیاد می باشد

u    ضایعات تنوع حیات را کاهش میدهد.

u    تغییر اقلیم را که ناشی از مداخله انسان است، تسکین می بخشد.

u    خدمات کلیدی ایکوسیستم طبیعی مناطق خشک

u    خدمات تدارکاتی

u    بار آوری بیولوژیکی

u    غذا، فایبر، خوراکه حیوانات، چوب سوخت، مواد کیمیاوی و بیولوژیکی

u    آب تازه

 

 

آنچه لازم است:

    برای کاهش ریگ های روان و صحرا گرائی  در ولایت هرات لازم است تا پروژه  های زیر بنائی مانند پروژه احیا ساحات سبز ولسوالی کهسان ( جز منابع طبیعی) و سایر ساحات تخریب شدۀ زیر کشت کرابیه یا زیرۀ سفید و ... که نیاز به کمر بند سبز در مقابل باد های 120 روزۀ هرات دارند، به تداوم و احیا ساحات مطابق به پلان های منابع طبیعی هرات  با تشریک مساعی ارگان های محلی پرداخته شود.

     سروی ها و تطبیق پلان پنج سالۀ زیر کار مقام ولایت هرات این موضوع را جدی گرفته و تقاضا دارد تا منابع تمویل کننده به امور بنیادی و پلانی همکاری نمایند. 

 

                                                                             نویسنده: انجنیر وکیل احمد بارک

[ ] [ 18 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

استفاده از بادها در زندگي بشر

   ماشینی شدن زندگی بشر باهمه اثرات وپیامدهای خود متاسفانه درآلودگی محیط زیست وتقلیل رشد وانکشاف نباتات ، حیوانات وانسان ها نقش منفی داشته ودارد ازدیاد کاربن دای اکساید کم شدن اکسیجن وتقلیل درریزش بارندگی ها موسومی یکی ازعوامل عمده ماشینی شدن وازدیاد سلاح های ذروی واستعمال سلاح های آتش زا میباشد که بااین روند درآینده ای نزدیک زندگی موجودات این کره خاکی بامخاطره جدی روبه رو میشود.

   جهت كاهش آلودگی محیطي و حفظ جنگلات استفاده ازتوربین های بادی درتولید نیروی برق آسیاب کردن غلات استخراج آب برای مزارع وبادپکه های طبيعی درموسم گرما به خانه هامیتواند درمدرنیزه شدن زندگي بشر با مصرف کم کمک نماید ، همچنان ایجاد باد شکن ها در جلو گیری از فرسایش نباتی وتلف شدن نباتات واذیت حیوانات ممانعت به عمل می می آورد.

   اندیشه ایجاد توربین های بادی به گمان اغلب درزمان ساسا نیان به وجود آمد که امروز نمونه های این توربین ها را در ولسوالي زنده جان در غرب ولایت هرات مشاهده نمائيم، المسعودی جغرافیه دان (349م) در مورد توربین های بادی برای آرد کردن غلات در دهات واستخراج آب در زراعت تذکراتی داده وآن را نمونه بزرگي از صنعت وقت دانسته ، زیرابادهای حوزه های چهار گانه کشور ما (فشار هوای قطبی از جانب سایبریا به طرف سلسله جبال هندوکش جریان هوای بحر اتلانتیک به طرف غرب وشمال غرب بادهای بحر هند از طرف جنوب وجنوب شرق وکتله بادهای موسمی از ناحیه خلیج فارس به سمت جنوب وجنوب غرب) زمینه خوبی در استفاده از این توربین ها بوده است ، مشهور ترین منطقه باد خیز کشور ما ولایات شمال وشمال غرب کشور می باشد که از بادغیس شروع وبه طرف هرات فراه ونیمروز ادمه پیدا می کند.

   ساختمان توربین های بادی عنعنوی کشور طوری است که پره های آن در بین مدوری که بلندی آن گاهی به ده متر می رسد ، قرار داشته پیشروی دیوار از بالا تا پائین چاک وبرای جریان باد رو باز می باشد وبدین ترتیب باد پره ها رابه حرکت در می آورد وپره ها هم به نوبه خود سنگ آسیاب وچرخ های پائینی را به حرکت می آورد.

   برای ساختمان این توربین ها از مواد محلی کار گرفته می شود ، دیوار ها را از گل وخشت می سازند وپره ها را از نی می بافند وتوسط یک چوکات  چوبی به هم وصل می شوند و در سالهای اخیر از صندوق چوبی وسیم نیز استفاده به عمل می آورند.

  این ساختمان ها درهرات،فراه،  منطقه سیستان وبلوچستان وحوزه کابل وغزنی عمومیت داشت ، عامل عمده چرخش توربین ها عبارت از بادهای شدید ودوامدار می باشد .

   حوزه هرا ت منبع عمده این توربین ها است. زیرا در این ولایت از اول جوزا الی آخر سنبله بادهای متداوم وشدید موجود می باشد که منشأ آن جلگه های آسیای مرکزی وصحرای قراقوم می دانند وسرعت آن در فی ساعت به 80 کیلو متر می رسد متأسفانه توربین های این ساحه بادی کشور دارای تخنیک کنترول کننده نمی باشد.

  در حال حاضر استراتژی اکثر کشورهای جهان،تنوع بخشیدن به منابع انرژی خود و عدم تکیه بر منابع انرژی نفت می باشد.
  در کشورهای پیشرفته نظیر هالند، امریکا،آلمان،اسپانیا،انگلستان،ایتالیا،دانمارک، فرانسه،کانادا و بسیاری کشورهای دیگر، توربین های بزرگ و کوچک ساخته شده و برنامه هایی جهت ادامه تحقيقات و استفاده بیشتر از این انرژی به جهت تولید انرژی در واحد های چند میگاواتی مورد مطالعه قرار دارد.
بهره‌گیری از انرژی باد روز‌به‌روز در سراسر جهان گسترش بیشتری پیدا می‌کند. در حال حاضر در اروپا، در کشورهای دانمارک و اسپانیا ۲۰ فیصد برق مورد نیاز از انرژی باد تأمین می‌شود. در آلمان این رقم به ده فیصد می‌رسد.

البته با توجه به سرمایه‌گذاری کلان آلمان در انکشاف  دستگاه های  بادی، پیشبینی می‌شود که این دستگاه ها تا سال ۲۰۲۰ میلادی به ۲۰ تا ۲۵ فیصد برق مورد نیاز این کشور را تأمین کنند.

بر اساس گزارش اتحادیه جهانی انرژی باد (WWEA) 2013  دستگاه های  بادی جدیدی با ظرفیت ۴۰ گیگاوات در سراسر جهان، تأسیس شده‌اند. به این ترتیب، ظرفیت تولید برق در  دستگاه های  بادی تا پایان سال ۲۰۱۱ میلادی به ۲۳۷ گیگاوات رسیده است.

 

در یک سال 2013ظرفیت تولید برق در  دستگاه های  بادی ۴۰ گیگاوات بیشتر شده است

این رقم برابر با ظرفیت تولید برق در ۲۸۰ دستگاه اتمی است. در حال حاضر در سراسر جهان ۳۸۰ نیروگاه اتمی فعال وجود دارد.

شمار  دستگاه های  اتمی جهان هر سال به دلیل فرسودگی و خارج شدن آنها از دوران فعالیت رو به کاهش است.

  همچنان در ماه جوزا 1393 هجری شمسی  دستگاه برق بادی به ظرفیت 1000 میگاوات در چند کیلو متری سرحدی غربی هرات ( ولایت خراسان کشور ایران) نصب شد.

  توقع مي رود كه اين روند در ولايت هرات توسعه يابد و بهتر تر از هر انرژي  از آسيب هاي بادي در موسم آن استفادة موثر و همه جانبه باكمك وزارت آبياري و انرژي صورت گيرد.

                                                                                                                           انجينير وكيل احمد بارك

[ ] [ 9 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]

آفت کش نباتی  DDT و تاثیرات آن بالای محیط زیست

     امروز در جهان غرض دفع شیوع امراض و آفات از روش های بیولوژیکی و یا تخنیکی بیشتر به خاطر حفاظت محیط زیست بشریت استفاده می نمایند؛ در اینجا لازم است تا  خاصیت یکی از مواد کیمیاوی که تاثیرات منفی در انقراض نسل حشرات و سایر جانواران از جمله حشرات مفید دارد و هنوز هم کم و بیش در افغانستان مورد استفاده دارد، به شما معرفی نمائیم:

     DDT یا (Dichloro Diphenyl Trichloroethanea colourless odourless substance used as an insecticide.) مادۀای بی بو و بی رنگ به عنوان حشره کش استفاده می شود. از سال‌های 1970 استفاده از DDT  در اکثر کشورهای پیشرفته ممنوع اعلام شد و در حال حاضر در اکثر کشور های جهان ممنوع است . DDT یک حشره‌کش ایده‌آل بنظر می‌رسید. برای انسان زهری  نبود، اما برای حشرات بسیار زهری  و کشنده بود. پیش از DDT  اکثر حشره‌کش‌ها از ترکیبات آرسنیک بودند که بسیار زهری  و پردوام و برای انسان خطرناک بودند.

     در جنگ جهانی اول ، بیش از 5 میلیون نفر به علت تیفوس جان سپردند که برای جلوگیری از چنین مصیبتی دانشمندان که از اهمیت DDT  برای نابود کردن حشرات ناقل امراض در هوای گرم آگاه بودند، با سمپاشی کمپ های عسکری و کمپ های اسیران اسیران بوسیله DDT  ، از شیوع تیفوس و ملاریا و سایر امراض که بوسیله حشرات انتقال می‌یابد، جلوگیری کردند.

DDT      به عنوان حشره‌کش در سال 1939 توسط پاول مولر ، کیمیادانی که در زمینه توسعه مواد کیمیاوی  برای مبارزه با حشرات زراعتی فعالیت می‌کرد، کشف شد. مولر در سال 1948، جایزه نوبل در طب و فیزیولوژی را بخاطر اینکه جان بسیاری از انسانها را پس از جنگ بوسیله DDT  نجات داد، دریافت کرد. پس از پایان جنگ جهانی دوم ، از DDT  برای استفاده‌های صحی در مناطقی با آب و هوای گرم استفاده شد.

     همچنین به طور گسترده در کشورهای پیشرفته به عنوان حشره‌کش در باغها ، مزارع پنبه و سبزیجات استفاده شد. تا اینکه بدلیل مقاوم شدن برخی حشرات در مقابل DDT  و استفاده بی‌رویه دهقانان در مزارع برای افزایش تاثیر آن و پیدا شدن ترکیبات زهری  DDT  درانساج چربی پرندگان نگرانی های وسیعی میان مردم و دولتها در مورد استفاده از DDT  پدید آمد تا سرانجام در سال 1973، ادارات حفاظت از محیط زیست اتمام کاربردهای DDT  را بجز مصارف ضروری برای صحت   عمومی ممنوع کردند.

 

ساخت اتوم ان DDT 

 

       DDT  در یکی از اتوم های کاربن ، هر سه اتوم  هایدروجن بوسیله اتوم ‌های کلور  جانشین شده‌اند در عوض که در یک اتوم  دیگر کاربن ، دو اتوم  از سه اتوم  هایدروجن بوسیله حلقه فنیل ( پطرل)خلاف یافته‌اند و در هر حلقه ، یک اتوم  کلور  در موقعیت پارا یعنی درست در مقابل اتوم  کاربن حلقه که واحد ات آن متصل است، قرار دارد.

     DDT جزء حشره‌کش‌های عضوی کلور دار است. این آفت‌کش‌های کلور دار دارای چندین خاصیت مشترک هستند.

  • پایداری در برابر تجزیه شدن یا تخریب شدن در محیط زیست
  • انحلال‌پذیری بالا در محیط‌های زیست هایدروکاربن مانند انساج چربی جانوران
  • زهریت نسبتاً بالا برای حشرات و زهریت کم برای انسان

    فشار بخار DDT  پایین و در نتیجه ، سرعت تبخیر آن کم است. در برابر نور و مواد  کیمیاوی  در محیط زیست واکنش‌پذیری کمی دارد و انحلال‌پذیری آن در آب بسیار کم است. در حل کننده های عضوی بخوبی حل می‌شود. DDT در جریان سوخت و ساز بسیاری از انواع حیوانی با حذف شدن HCl شرکت می‌کند و مشتقی از دای کلور و دای‌فنیل دای‌کلور را بوجود می‌آورد که بسیار مقاوم و از لحاظ زیستی تخریب ناپذیر است.

میکانیزم   اثر DDT  بیشتر ناشی از شکل مالکولی آن است تا به علت برعکس العمل کیمیاوی  با نوع خاص ، DDT  و هم سطح آن به شکل سه ‌بعدی در تونل عصبی حشره ، مانند گره قرار می‌گیرند. این تونل بر حسب ضرورت ، تحریکها را از طریق یون‌های سودیم منتقل می‌کند اما وقتی مالیکول DDT  این تونل را باز نگه می‌دارد، یک قطار پیوسته از تحریکهای عصبی که آغازگر آنها است باعث انقباض عضلات حشره و تشنج و مرگ آن می‌شود.

    به علت آلودگی محیط زیست و تجمع DDT  در انساج حیوانی و مقاوم شدن حشرات در برابر   DDT ( با تبدیل DDT  به DDE و غیر فعال سازی آن) ، مصرف آن بجز برای مصارف صحت ضروری ممنوع شده است.  

   اما دانشمندان ترکیباتی ساخته‌اند که اندازه و شکل آنها مشابه DDT  است و همان خواص حشره‌کشی را دارد، با این تفاوت که در حد قابل قبولی از لحاظ زیستی تخریب‌پذیرند و در موجودات زنده هم بجای تجمع ، دفع می‌شوند. بهترین نمونه این ترکیبات متوکسی کلور  است که بطور گسترده در مصارف خانگی و زراعتی در مقابل پشه و مگس بکار می‌رود.

در افغانستان به خصوص هرات این مادۀ زهری بنابر فیصلۀ سازمان علوم حیاتی جهانی  ممنوع بوده و کمتر آوازه های استعمال آن در برخی مناطق سرحدی که غیر قانونی وارد می گردد، شنیده می شد که فعلاً مردم نیز متوجه اضرار آن شده و خود مانع استعمال این آفت کش می شوند. به نظر بنده بهتر است تا اهل خبره به مردم روش های میخانیکی و بیولوژیکی را به عوض روش های کیمیاوی جدید تقدیم و آگاهی دهی نماند تا از ادویه های نباتی به حد اقل استفاده معقول و محدود شود.

انجینیر وکیل احمد بارک

کارشناس محیط زیست مقام ولایت هرات

[ ] [ 16 ] [ انجنیر وکیل احمد بارک ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Mihan Skin :.

درباره وبلاگ

این ویبلاگ از انجنیر وکیل احمد بارک معلومات پیرامون محیط زیست در هرات و سایر ولایات افغانستان میباشد (شماره تماس: 0799346312)
امکانات وب